De Franciacorta regio is gelegen in Lombardia, Italië, aan het Iseo meer. Net als veel van de grote wijngebieden in de wereld, is de Franciacorta regio het resultaat van een geologisch toeval: Het is gelegen aan de monding van de Val Camonica, een rivier die een uitlaatklep was voor de gletsjers die tijdens de laatste ijstijd de bergen bedekten die we nu kennen als de Dolomieten. Hierdoor stapelde zich een enorme hoeveelheid grof, kalkrijke sediment op. Dit vormt nu de basis voor de toplaag van de grond in een groot deel van het Franciacorta gebied. Deze gletsjers hebben naast de kwaliteit van de grond, er ook voor gezorgd dat het Iseo meer zich heeft gevormd in het hart van het Franciacorta gebied. Dit meer dient als een hittereservoir waardoor de zomers minder heet zijn en de winters minder streng. Ook dit draag bij aan een uitermate geschikt klimaat om wijn te verbouwen.

Er zijn verschillende theorieën over het ontstaan van van de naam Franciacorta. De meest waarschijnlijke hypothese is dat de naam van de regio ontstaan is door een samentrekking van de woorden franchae curtes. 'Franchae curtes' of 'Corte franca', betekent 'zonder belasting'. Dit was een aanduiding voor steden en gemeenten die onder de bescherming vielen van Benedictijner monniken die vrijstelling kregen voor het betalen van belastingen.

Lees meer Een andere theorie is dat Franciacorta ook vertaald kan worden als 'klein Frankrijk'. Het onstaan van deze naam heeft ook weer twee verklaringen; de eerste is de meets pittoreske: Carlo Magno, een Romeinse keizer had gezworen dat hij op de dag van Sint Dennis in Frankrijk zou zijn. Toen die dag aanbrak, was hij echter nog bij het Iseo meer en heeft de regio toen de naam Franciacorta (klein Frankrijk dus) gegeven. Een wat minder romantische verklaring is dat het gebied de naam klein Frankrijk heeft gekregen omdat het de productiemethode van Champagne - champenoise - exact heeft gekopieerd.

De druiven die worden gebruikt bij het maken van Franciacorta zijn Chardonnay, Pinot noir en Pinot bianco. Chardonnay en pinot noir zijn dezelfde druiven als degenen die in Champagne worden gebruikt, Pinot bianco is specifiek voor Franciacorta. Chardonnay is de meest aanwezig druif van deze drie. Om een rosé te maken wordt de Pinot noir druif toegevoegd om de kleur te geven. Pinot noir kan echter ook gebruikt worden in de normale Franciacorta; als de schil niet meegist kan de wijn wit blijven.

Methode champenoise

Het productieproces wat aan de basis ligt van DOCG Franciacorta is een exacte kopie van de methode champenoise die ontwikkeld is in de Champagne regio, in Italië noemen ze het alleen de metodo classico. Dit proces zorgt voor een meer complexe wijn dan bijvoorbeeld prosecco, vanwege de lange periode  waarin de wijn gist in de fles. Het proces doorloopt de volgende stappen:

Het proces begint uiteraard met de oogst, die in Franciacorta handmatig wordt gedaan. De geoogste druiven worden vervolgens zacht geperst en met deze most worden de verschillende basiswijnen gemaakt tijdens de eerste fermentatie. Van deze basiswijnen wordt de cuvée gecreëerd; een mix van wijnen om de verschillende Franciacorta’s mee te maken.

De volgende stap wordt ‘tirage’ genoemd. Hierbij wordt er suiker en gist toegevoegd aan de cuvée om de tweede fermentatie op gang te helpen. Tijdens deze tweede fermentatie ontstaat de fijne bubbel in Franciacorta, door de reactie van gist en suiker. De gist eet de suiker op en zo ontstaat het perlage.

Lees meer Deze tweede fermentatie gebeurt in de fles. De flessen worden horizontaal opgeslagen en weggelegd zolang als het nodig is om de verschillende soorten Franciacorta te creëren. Voor de het basisproduct, de Brut, is dit minstens 18 maanden, voor een Riserva loopt dit op tot minstens vijf jaar.

Als de tweede fermentatie voltooid is, worden de flessen langzaam verticaal gezet met de hals naar beneden; de remouage. Tijdens remouage zakt het bezinksel van dode gist (de suiker is inmiddels volledig geconsumeerd door de gist) naar de hals van de fles. Remouage wordt in sommige gevallen nog handmatig gedaan. Hierbij worden de flessen, die in een pupitre staan (zie de header van onze website, links en rechts) elke dag een kleine slag gedraaid en langzaam meer verticaal geplaatst. Tegenwoordig wordt dit echter meestal automatisch gedaan in een machine.

Als het bezinksel volledig naar de hals is gezakt, kan het worden verwijderd. Dit heet degorgement, of sboccatura op z'n Italiaans. Hierbij wordt het bezinksel bevroren met behulp van stikstof. Vervolgens wordt de kroonkurk op de fles verwijderd en door de druk die is ontstaan tijdens de tweede fermentatie, schiet het ijs er vanzelf uit. Doordat het ijs eruit geschoten is, moet de fles nu worden bijgevuld. Dit wordt gedaan met liqueur; een mengsel van basiswijn met suiker. De hoeveelheid suiker in dit mengsel bepaalt het type Franciacorta. Van droog naar zoet: Extra Brut, Brut, Extra Dry, Sec, Demi-Sec. Voor Franciacorta pas dosé wordt alleen basiswijn toegevoegd zonder suiker.

De flessen worden altijd afgesloten met een champignonkurk, die op z’n plek wordt gehouden door een ijzerdraad. Over de verpakking van de kurk wordt het DOCG label geplakt, dat wordt uitgegeven door de regionale kamer van koophandel.

Franciacorta video

Bekijk hier een film over Franciacorta van het consorzium voor Franciacorta; de organisatie die verantwoordelijk is voor de bescherming van de naam Franciacorta en de DOCG kwaliteitscontroles.